Po długim czasie uzgodnień i dyskusji Unia Europejska przyjęła tzw. Pakiet Mobilności. Składa się on z 3 aktów prawnych. Pakiet Mobilności wprowadza nowe przepisy dotyczące czasu pracy kierowców i zmienia on zapisy rozporządzenia 561 w zakresie czasu prowadzenia, obowiązkowych przerw oraz odpoczynków. Jak przekonują jego autorzy, celem jest poprawa bezpieczeństwa na drogach oraz zwalczanie nieuczciwej konkurencji wynikającej z nieprzestrzegania przepisów przez niektórych przewoźników. Istotna jest także ochrona warunków pracy kierowców i ich bezpieczeństwo nie tylko w pracy, ale również podczas odpoczynku.
Zmiany obowiązujące od 20 sierpnia 2020
Odpoczynki tygodniowe – dwa skrócone pod rząd
Podstawową zmianą, która znajdzie zastosowanie wobec wszystkich kierowców wykonujących międzynarodowy przewóz drogowy jest ingerencja w zasady korzystania z odpoczynków tygodniowych. Przepis art. 8 ust. 6 rozporządzenia WE nr 561/2006 po zmianach będzie zezwalał takim kierowcom – w drodze odstępstwa od zasad ogólnych – na wykorzystanie poza państwem siedziby przewoźnika dwóch kolejnych skróconych okresów odpoczynku tygodniowego (minimum 24-godzinnych), pod warunkiem że w okresie czterech kolejnych tygodni pozostałe dwa odpoczynki będą regularnymi tygodniowymi okresami odpoczynku. Co istotne, kierowca wykonuje międzynarodowe przewozy drogowe, jeżeli rozpoczyna dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza państwem członkowskim siedziby pracodawcy i poza państwem swojego zamieszkania (art. 8 ust. 6 in fine rozporządzenia WE nr 561/2006 po zmianach).
Uwaga: Po wykorzystaniu przez kierowcę dwóch tygodniowych skróconych odpoczynków pod rząd, kolejnym będzie odpoczynek tygodniowy regularny, wraz z należnymi rekompensatami. Taki odpoczynek będzie musiał odbyć się obowiązkowo w siedzibie firmy, w kraju, w którym jest zarejestrowana lub w miejscu zamieszkania kierowcy. Okresy odpoczynku odbierane jako rekompensata, trwające ponad 45 godzin, nie mogą byś spędzone w kabinie kierowcy. Podobnie jak każdy odpoczynek trwający ponad 45 godzin, powinny odbyć się w stosownych warunkach – w miejscu wyposażonym w odpowiednią infrastrukturę noclegową i sanitarną.
Zakaz odbierania wszystkich odpoczynków powyżej 45 h w kabinie
Żaden z odpoczynków trwających co najmniej 45 godzin nie może być odebrany w pojeździe. Odpoczynki trwające dłużej niż 45 godzin muszą być wykorzystane w odpowiednim dla każdej płci miejscu zakwaterowania wyposażonym w odpowiednią infrastrukturę noclegową i sanitarną. Uwaga: Dotyczy to zarówno odpoczynków tygodniowych regularnych jak i dowolnego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 45 godzin (np. odpoczynek skrócony z rekompensatą).
Obowiązek powrotu kierowcy na bazę
Pakiet Mobilności nakłada na przewoźnika obowiązek organizowania pracy kierowców w taki sposób, aby mieli oni możliwość powrotu do centrum operacyjnego (bazy) w celu wykorzystania wymaganych odpowiednich odpoczynków. W tym czasie powinni wykorzystać chociaż jeden regularny tygodniowy odpoczynek lub tygodniowy odpoczynek trwający ponad 45 godzin, stanowiący rekompensatę za skrócony tygodniowy odpoczynek.
Istotne jest, aby przedsiębiorstwa transportowe tak organizowały pracę kierowców, aby nie spędzali oni zbyt wiele czasu poza domem i aby mogli korzystać z długich odpoczynków np. w miejscu zamieszkania. Ostatecznie to kierowcy powinni mieć swobodę wyboru, gdzie spędzą okres odpoczynku – w domu czy w siedzibie firmy. Takie działania muszą być udokumentowane w postaci zapisów tachografów, planów pracy kierowców lub innych dokumentów. Powinny być dostępne w lokalu przedsiębiorstwa transportowego i okazywane na żądanie organom kontroli.
Sprecyzowano przerwę w prowadzeniu pojazdu podczas jazdy w załodze
W przypadku pracy w załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać przerwę trwającą 45 minut w pojeździe kierowanym przez innego kierowcę, pod warunkiem, że kierowca, który ma przerwę, nie jest zaangażowany w pomoc kierowcy prowadzącemu pojazd. Kierowca nieprowadzący pojazdu, dla którego rejestruje się gotowość, będzie miał zaliczoną automatycznie przerwę w prowadzeniu pojazdu.
Wydłużanie czasu prowadzenia pojazdu
Kierowca może wydłużyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o:
- maksymalnie jedną godzinę, aby dotrzeć do siedziby pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania tygodniowego okresu odpoczynku, lub
- maksymalnie dwie godziny, pod warunkiem, iż wykorzysta przerwę trwającą nieprzerwanie 30 minut bezpośrednio przed tym dodatkowym czasem prowadzenia pojazdu niezbędnym, aby dotrzeć do bazy w celu wykorzystania regularnego tygodniowego okresu odpoczynku.
Uwaga: Wydłużenie czasu prowadzenia nie może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego i musi dotyczyć wyjątkowych okoliczności. Powody wydłużenia godzin pracy (zgodnie z art. 12) będą wpisywane odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, na wydruku z urządzenia rejestrującego najpóźniej po przybyciu do miejsca docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju. W art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006 wskazany jest konkretny warunek, który przy w/w okolicznościach musi być spełniony, a mianowicie warunek, że przedłużenie czasu prowadzenia pojazdu o 1 lub 2 godziny nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Już z samego przepisu wynika, że będą to tylko przypadki nagłe i nie będzie można tego nadużywać. Każdy wydłużony okres pracy musi być kompensowany równoważnym okresem odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu.
Przerwanie odpoczynku prom/kolej
Wjazdem i zjazdem na/z promu będzie można przerwać:
- regularny dzienny okres odpoczynku (trwający co najmniej 11 godzin) – tak jak do tej pory
- tygodniowy odpoczynek skrócony (trwający co najmniej 24 godziny)
- tygodniowy odpoczynek regularny (trwający co najmniej 45 godzin) pod warunkiem, że podróż jest zaplanowana na przynajmniej 8 godzin a kierowca ma do dyspozycji kabinę sypialną na promie lub w pociągu.
WAŻNE! Warunkiem obligatoryjnym, który w tej sytuacji musi być spełniony, to posiadanie przez kierowcę kabiny sypialnej, koi lub kuszetki. Odstępstwo to dotyczy wyłącznie regularnych tygodniowych okresów odpoczynku (tj. 45 godz.), jeżeli podróż jest zaplanowana na przynajmniej 8 godz. Tak więc w sytuacji, gdy kierowca przebywa na promie, rozpoczął odbiór tygodniowego odpoczynku może na przykład dokonać czynności związanych ze zjazdem z promu, jednakże musi zmieścić się w dopuszczalnym czasie tj. 1 godz.
Kabotaż – marzec 2022
Pakiet Mobilności wprowadza zmiany od marca 2022 roku w dotychczasowych regulacjach dotyczących kabotażu. Obecnie możliwe są trzy operacje kabotażowe w obcym kraju, w ciągu 7 dni. Po wejściu w życie Pakietu Mobilności przewoźnik będzie mógł wykonywać maksymalnie 3 kabotaże w ciągu kolejnych siedmiu dni kalendarzowych, jednak kierowca nie będzie mógł wykonać kolejnego kabotażu na terytorium tego samego kraju, jeżeli nie upłyną przynajmniej 4 dni od ostatniego wyjazdu tego rodzaju, co oznacza to, że pojazd będzie „zamrożony”.
Licencje i tachografy dla przewoźników z flotą od 2,5 t do 3,5 t w transporcie międzynarodowym (czerwiec 2022 r.)
Najważniejszą zmianą dla przewoźników zarządzających flotą poniżej 3,5 tony jest wprowadzenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, co do tej pory nie było wymagane.
Po wejściu w życie Pakietu Mobilności, na przedsiębiorców wykonujących przewozy samochodami o dopuszczalnej masie całkowitej 2,5 – 3,5 tony zostaną nałożone w związku z tym nowe obowiązki:
- uzyskanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika;
- uzyskanie licencji wspólnotowej;
- wykazanie zdolności finansowej na wymaganym poziomie.
WAŻNE! Komisja Europejska ustaliła poziom wymaganego zabezpieczenia finansowego na 1,8 tys. euro na pierwszy pojazd we flocie oraz po 900 euro na każdy kolejny.
Wymiana tachografów (grudzień 2024 r. – lipiec 2026 r.)
Kalendarium zmian dotyczących tych urządzeń przedstawia się następująco:
- obowiązkowa wymiana tachografów analogowych i cyfrowych na smart tachografy II generacji – grudzień 2024 r.
- obowiązek przechowywania i okazywania do kontroli danych z tachografu z danego dnia i poprzedzających go 56 dni – grudzień 2024 r.
- obowiązkowa wymiana smart tachografów I generacji na smart tachografy II generacji – wrzesień 2025 r.
- obowiązkowe stosowanie tachografów i rejestracja czasu pracy oraz odpoczynków kierowców aut do 3,5 t w transporcie międzynarodowym – lipiec 2026 r.